Bij aanvragen krijgen we vaak: 'stuur me een brandwacht'. In de praktijk bedoelt men soms een veiligheidswacht, en omgekeerd. De twee rollen overlappen, maar zijn wettelijk en operationeel niet hetzelfde.
De brandwacht: focus op vuur en warmtebronnen
Een brandwacht wordt ingezet wanneer er een verhoogd brandrisico bestaat. Denk aan lassen, slijpen, snijbranden of dakwerken met open vlam. Zijn taak is preventief: hij observeert de werkzone, houdt klein-blusmateriaal bij de hand en blijft nog 60 minuten na afloop op post om glimbrand te detecteren.
De brandwacht is in de Belgische praktijk vaak VCA-VOL, AV-011 (Industriële Veiligheid) en soms BeSaCC-gecertificeerd. Hij draagt vlamvertragende kledij en een gasmeter, en werkt in tandem met de lasser of dakdekker die de hete werken uitvoert.
De veiligheidswacht: focus op besloten ruimte
De veiligheidswacht (in de Codex Welzijn ook 'toezichthouder' genoemd) staat aan de toegang van een besloten ruimte: tank, silo, reactor, riool of leiding. Zijn taak is de mensen die binnen werken bewaken, gasmetingen uitvoeren en de reddingsketen starten zonder zelf binnen te gaan.
Hij is IS-007 gecertificeerd — een specifieke opleiding voor besloten ruimtes met examen. Zijn belangrijkste regel: nooit zelf de ruimte betreden bij een incident. Statistisch is 60 % van de dodelijke slachtoffers in besloten ruimtes een tweede persoon die spontaan ging redden.
Wettelijke basis: verschillende hoofdstukken
De brandwacht komt terug in artikels rond hete werken en brandpreventie (Codex Welzijn Boek III Titel 3, aangevuld met brandverzekeringspolissen en de CFPA-Europe Guideline 12).
De veiligheidswacht is verplicht via Codex Welzijn Boek III Titel 6 (Werken in besloten ruimten). Deze titel definieert 'besloten ruimte' via meerdere criteria en legt expliciet een toezichthouder buiten de ruimte op.
Kunnen ze combineren?
Ja — bij bijvoorbeeld laswerken in een tank heb je vaak allebei nodig: een veiligheidswacht aan het mangat én een brandwacht binnen bij de lasser. In dat geval spreken we van een gecombineerde inzet, waarbij minstens één persoon buiten blijft.
Op grote turnarounds wordt vaak gewerkt met dubbel gecertificeerd personeel: één persoon die zowel brand- als veiligheidswacht-eisen dekt. Dat verlaagt de personeelskost, maar mag pas ingezet worden als de risicoanalyse dat toelaat.
Praktisch: wie vraag je aan?
- Hete werken buiten laszone → brandwacht
- Werk in tank, silo of reactor → veiligheidswacht (of mangatwacht)
- Combinatie (bv. lassen in tank) → beide
- BMI-uitval → evacuatiewacht (aparte rol)
- Twijfel? Bel ons preventieteam — de screening is gratis
Brandwacht = vuur. Veiligheidswacht = besloten ruimte. In hoogrisicoprojecten worden ze samen ingezet, soms in één dubbel gecertificeerd persoon.