De wet spreekt zelden expliciet van 'brandwacht', maar wél van 'adequaat toezicht bij werken met verhoogd risico'. In de praktijk komt dat neer op de inzet van een brand- of veiligheidswacht in de volgende situaties. Wie deze situaties negeert, riskeert niet enkel een boete maar vooral een niet-uitkerende verzekeraar bij schade.
1. Hete werken buiten een vaste laszone
Elke las-, slijp- of snijbrandactiviteit buiten een permanent ingerichte werkplaats vereist een vuurvergunning én toezicht. Dat is vastgelegd in de brandverzekeringspolissen (o.a. de CFPA-Europe Guideline 12) en in de Codex Welzijn Boek III over arbeidsplaatsen.
Concrete voorbeelden: laswerken op een werf, dakwerken met bitumenbrander, snijbranden bij demontage, solderen aan installaties tijdens onderhoud. Uitzondering: een vaste laswerkplaats met vlamvertragende wanden, sprinkler en gescheiden ventilatie — daar is brandwacht niet expliciet vereist.
2. Werken in besloten ruimtes
De Codex Welzijn Boek III, Titel 6 (voorheen KB Besloten Ruimten) verplicht een toezichthouder buiten de besloten ruimte. Zonder deze wacht mag niemand naar binnen — ook niet voor een korte inspectie.
De definitie van 'besloten ruimte' is breder dan men denkt. Ook kelders, kruipruimtes, kabelgoten, containers en zelfs sommige machinehallen kunnen eronder vallen als de ventilatie of evacuatie beperkt is.
3. Uitval van brandmeldinstallatie of sprinkler
Wanneer je BMI of sprinkler tijdelijk buiten dienst is, verplicht je brandverzekeraar compensatietoezicht: rondegangen door een bemande wacht tot de installatie weer operationeel is. Dat geldt ook voor geplande upgrades, herprogrammeringen en onderhoud.
De regels staan expliciet in de meeste polissen onder de rubriek 'buitengebruikstelling van beveiligingssystemen'. Een schadegeval tijdens ongedekte uitval is een quasi-zekere weigering van uitkering.
4. Evenementen en tijdelijke inrichtingen
De burgemeester kan bij het afleveren van de vergunning bemand brandtoezicht opleggen — zeker bij tenten, kookzones of pyrotechniek. De concrete eis staat in het gemeentelijk veiligheidsdossier.
Voor grotere evenementen (>500 bezoekers, tijdelijke overkappingen, foodtruck-clusters) is bemand toezicht bijna altijd voorgeschreven. Zonder aangetoond toezicht kan de burgemeester het evenement dagen vooraf terugtrekken.
5. Werken op hoogte met valgevaar
Bij werken hangend aan lijnen of op moeilijk bereikbare punten is een tweede persoon met redcertificaat vereist — de hoogtewacht. Deze verplichting volgt uit de bepalingen rond werken op hoogte in Boek IX (Collectieve bescherming en PBM).
6. Risicovolle onderhouds- en revisieprojecten
Turnarounds in petrochemie, revisies van installaties in farma of voeding en shutdowns van energiecentrales verlopen praktisch nooit zonder brand- en veiligheidswachten. Ook al staat het niet altijd letterlijk in de wet, staat het in de contractuele HSE-eisen van de opdrachtgever en de brandverzekeraar.
Sancties bij niet-naleving
De Toezicht op het Welzijn op het Werk (TWW) kan de werken stilleggen en processen-verbaal opstellen. Bij ongeval met slachtoffer volgt een gerechtelijk onderzoek — zowel de werkgever als de leidinggevende kunnen strafrechtelijk aansprakelijk gesteld worden.
Financieel is het risico groter dan de boete: schade door brand wordt bij een onbewaakt hetewerk vaak niet uitbetaald. Verzekeraars gaan systematisch na of de vuurvergunningsprocedure werd nageleefd.
Contacteer je preventieadviseur of bel ons: we screenen de situatie kosteloos en adviseren de juiste inzet. Geen brandwacht als het niet moet — wél als het wettelijk of contractueel vereist is.