Een brandwacht is een gecertificeerde toezichthouder die wordt ingezet bij werken met verhoogd brandrisico. Zijn rol is preventief én reactief: hij voorkomt brand door observatie en pre-check, en blust of alarmeert onmiddellijk wanneer het toch fout loopt.
De term is niet wettelijk exclusief beschermd, maar in de sector is er brede consensus over de vereiste competenties: kennis van brandtheorie, klein-blusmateriaal, EHBO, evacuatieprocedures én de specifieke risico's van hete werken.
Wat doet een brandwacht concreet?
- Uitvoeren van een laatste risico-analyse vóór aanvang
- Aftekenen van de vuurvergunning (permit-to-work)
- Verwijderen of afschermen van brandbaar materiaal in 11 meter straal
- Permanent visueel toezicht tijdens de werken
- Klein-blusmateriaal paraat houden (poeder, CO₂, waternevel)
- Nabewaking minstens 60 minuten na afloop
- Alarmering en eerstelijnsinterventie bij incident
- Digitaal shiftrapport aan preventieadviseur
Opleiding en certificatie
Een brandwacht in België beschikt minimaal over: VCA-VOL, EHBO-basis en een specifieke opleiding 'Toezichthouder Brandveiligheid'. Voor petrochemische sites komt daar vaak IS-007 (nu SCC) en BeSaCC-erkenning bij.
De VCA-VOL is een 40-punts examen over veiligheid, gezondheid en milieu, aangevuld met een deel over leidinggeven. Het is 10 jaar geldig, hoewel veel petrochemische sites recyclering na 5 jaar vragen.
Aanvullende opleidingen
- AV-011 — Industriële Veiligheid Brandwacht (Belgische norm)
- AV-012 — Kleine blusmiddelen
- BA4/BA5 — Werken aan elektrische installaties
- BHV — Bedrijfshulpverlening (bij evacuatiewachten)
- NFPA 51B — Amerikaanse standaard hete werken
Verschil met een preventieadviseur
De preventieadviseur denkt strategisch en beleidsmatig; de brandwacht voert operationeel toezicht uit tijdens de werken. Beiden kunnen wettelijk verplicht zijn, maar hun taken zijn complementair.
Simpel gezegd: de preventieadviseur schrijft het beleid, de werfleider organiseert de dagelijkse werking, de brandwacht staat op de vloer tijdens het hete werk. Zonder brandwacht is de theorie van de eerste twee onvolledig.
Uitrusting van een goede brandwacht
- Vlamvertragende overall (FR)
- Helm klasse E, veiligheidsschoenen S3
- 1× 9 kg poederblusser + 1× 5 kg CO₂
- Waternevel-toestel voor nabewaking
- Brandwerende dekens
- Multi-gasmeter (O₂, LEL)
- Portofoon met explosieveilige klassering
- Digitale tablet of formulier voor shiftrapport
Uit CFPA-cijfers volgt dat >80 % van industriële branden na hete werken uit onvoldoende nabewaking ontstaat — de belangrijkste reden om nooit vroeger dan 60 minuten na de laatste vonk te stoppen.