Een mangatwacht staat permanent aan het toegangspunt (mangat) van een besloten ruimte. In de praktijk is hij een veiligheidswacht die specifiek wordt ingezet bij silos, tanks, reactoren en putten. Hij is de eerste die opmerkt dat iets fout gaat en de eerste die alarmeert. Zijn belangrijkste regel: hij gaat nooit zelf naar binnen.
Waarom deze regel?
Ongeplande reddingspogingen kunnen extra slachtoffers veroorzaken. Daarom volgt de mangatwacht het goedgekeurde reddingsplan en handelt die uitsluitend binnen opleiding, bevoegdheid en beschikbare uitrusting.
De rationale: wie in een besloten ruimte valt door zuurstoftekort, giftige dampen of hitte, verliest bewustzijn binnen 30 tot 90 seconden. Een collega die zonder ademlucht binnenrent verliest datzelfde bewustzijn even snel — nu zijn er twee slachtoffers.
Kerntaken
- Registratie van iedereen die binnengaat of buitenkomt
- Permanent contact — visueel, verbaal of via portofoon
- Continue gasmeting aan het mangat
- Bewaking van reddingslijnen en hijstoestel
- Alarmering interne ploeg en 112 bij incident
- Documenteren van de shift in het aanwezigheidsregister
- Non-entry rescue via driepoot en hijstoestel
Uitrusting van een mangatwacht
- Multi-gasmeter met dagelijkse bump-test
- Portofoon (op petrochemie: EX-klassering)
- Reddingsdriepoot met werkhijstoestel
- Fluorescerende PBM en helm
- Aanwezigheidsregister of tablet
- Zaklamp EX-proof
- Communicatiekanaal-check met werfleiding
Wanneer is een mangatwacht verplicht?
Of toezicht nodig is, volgt uit de risicoanalyse, toepasselijke voorschriften, werkvergunning en sitevoorwaarden. Ook kelders, kruipruimtes en kabelgoten kunnen bijzondere maatregelen vereisen.
De opdrachtgever moet vóór elke betreding vastleggen welk toezicht en welke reddingsvoorzieningen vereist zijn. De verzekeringsgevolgen hangen af van de polis en de concrete omstandigheden.
Wat als er meerdere toegangen zijn?
Elke open toegang heeft een eigen mangatwacht. Als een tank twee mangaten heeft die beide gebruikt worden, staan er twee wachten. Cameratoezicht op afstand vervangt dit niet.
Non-entry rescue: hoe werkt het?
Zodra binnen iemand niet meer reageert of tekenen van bewustzijnsverlies vertoont, hijst de mangatwacht die persoon via het driepoot-systeem uit de ruimte. Dat is de reden waarom elke werker in besloten ruimte met een harnas én evacuatielijn binnengaat.
Pas als non-entry rescue onmogelijk is (bijv. bij bekneld raken), wordt een gecertificeerd rescue-team met ademlucht binnengestuurd. Nooit de mangatwacht zelf.
De mangatwacht is geen 'oppasser'. Het is een IS-007 gecertificeerde professional die bij een incident een leven kan redden — door NIET binnen te gaan.